मुंगीचे मोठे कारनामे
लेखक : वैभव काटकर
"अरे, ही एवढीशी मुंगी काय करणार?" असा प्रश्न अनेकांना पडतो. पण जरा थांबा! ही चिमुकली जीव आपल्याला रोज धडा शिकवत असते. उंची काही मिलिमीटर, पण कामगिरी मात्र किलोमीटर! म्हणूनच म्हणतात, आकार नाही, तर विचार मोठा असावा.
सकाळी घरात साखरेचा एक कण पडला की, पहिली पाहुणी कोण? मुंगी! ती एकटी येत नाही. आधी पाहणी, मग माहिती आणि नंतर संपूर्ण फौज! जणू काही तिने मोबाईलवर मेसेज टाकला, "मित्रांनो, इथे बुफे सुरू आहे!" काही क्षणांत काळी रांग हजर!
मुंग्यांचे सर्वात मोठे वैशिष्ट्य म्हणजे त्यांची शिस्त. ना भांडण, ना धक्काबुक्की. प्रत्येक मुंगी स्वतःचे काम प्रामाणिकपणे करते. काही अन्न गोळा करतात, काही वारुळाची दुरुस्ती करतात, तर काही राणीची सेवा करतात. त्यांच्या समाजात कामाचे उत्तम विभाजन असते.
मुंगीचा आत्मविश्वास तर कमालच! स्वतःच्या वजनाच्या अनेक पट जड वस्तू उचलून ती चालत राहते. आपण मात्र दोन किलोची पिशवी उचलली की लगेच म्हणतो, "अरे, कंबर मोडली!"
पावसाळा जवळ आला की मुंग्यांची लगबग वाढते. त्या अन्नाचा साठा करून ठेवतात. त्यांना माहिती असते की उद्याची तयारी आजच करावी. म्हणूनच त्या आपल्याला बचत, नियोजन आणि दूरदृष्टीचा धडा शिकवतात.
मुंग्यांची एक गंमत म्हणजे त्यांची रांग. एकामागून एक इतक्या शिस्तीत चालतात की ट्रॅफिक पोलिसांनाही त्यांचा हेवा वाटावा! आपल्या रस्त्यावरच्या वाहनचालकांनी मुंग्यांकडून थोडी शिस्त शिकली तर किती बरे होईल!
घरातील लहान मुलांना मुंग्या पाहायला फार आवडतात. एखादे बिस्किट खाली पडले की त्याभोवती मुंग्यांची परिषद भरते. एखादी मुंगी बिस्किटाचा तुकडा ओढत असते, तर दुसरी ढकलत असते. पाहणाऱ्याला वाटते, "अरे, या तर छोट्याशा वजनउचल स्पर्धेत भाग घेत आहेत!"
मुंगीचा आणखी एक गुण म्हणजे चिकाटी. ती पडते, पुन्हा उठते, पुन्हा प्रयत्न करते. अडथळा आला तर दुसरा मार्ग शोधते; पण हार मानत नाही. हा धडा माणसाने आयुष्यभर लक्षात ठेवावा.
निसर्गातील प्रत्येक जीवाचे महत्त्व असते. मुंग्या जमिनीचे संतुलन राखण्यात, अन्नसाखळीत आणि परिसंस्थेत महत्त्वाची भूमिका बजावतात. त्या लहान असल्या तरी निसर्गाच्या मोठ्या व्यवस्थेतील महत्त्वाचा दुवा आहेत.
म्हणून पुढच्या वेळी एखादी मुंगी दिसली तर तिला केवळ छोटा कीटक समजू नका. त्या छोट्याशा पावलांत मेहनत, शिस्त, एकता, नियोजन आणि चिकाटीचे मोठे तत्त्वज्ञान दडलेले आहे.
मुंगी सांगते –
"मोठं व्हायचं असेल तर आधी काम मोठं करा; शरीराचा आकार नव्हे, तर कर्तृत्व माणसाला महान बनवतं!"
